Tο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας / Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας διοργανώνει, σε συνεργασία με τον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων, την Περιφέρεια Ηπείρου, τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων, Περιστερίου και Χαράδρας Αράχθου και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης / Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας (Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας ΠΜΣ «Τοπική ιστορία - διεπιστημονικές προσεγγίσεις) με Σύμπραξη της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Τζουμέρκων, του περιοδικού Τζουμερκιώτικα Χρονικά, του Brigade of Gastronomy, του ΚΑΝΤΟ ΜΕΝΤΙΤΕΡΡΑΝΕΟ και του Ορειβατικού Ομίλου Συρράκου διοργανώνει το 7ο Θερινό Σχολείο (ΘΕΣΤ), που θα πραγματοποιηθεί από 25 (Κυριακή) έως 30 (Παρασκευή) Αυγούστου 2019 στο Συρράκο του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων, Π.Ε. Ιωαννίνων. Το θέμα του φετινού Θερινού Σχολείου είναι: Τρωγοπίνοντας. Πολιτισμικές και κοινωνικές προσεγγίσεις της (αγρο)διατροφικής παράδοσης.

Το Θερινό Σχολείο απευθύνεται σε μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες και σε τελειόφοιτους προπτυχιακούς φοιτητές από τον ευρύτερο χώρο των κοινωνικών και ανθρωπιστικών σπουδών. Ανώτατος Αριθμός: 25 άτομα.

Θεωρητικές αφετηρίες

Η τροφή-διατροφή συνιστά «ολικό κοινωνικό φαινόμενο» κατά την έκφραση του M. Mauss, έναν ή πολλούς και σύνθετους τρόπους επικοινωνίας και δημιουργίας, κοινωνικών και πολιτισμικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων, πολλά και διαφορετικά πολιτισμικά διατροφικά συστήματα.

Η παραγωγή, προετοιμασία και κατανάλωση της τροφής/του φαγητού συνιστούν καθημερινές πρακτικές καθώς καλύπτουν άμεσες βιολογικές ανάγκες με στόχο, πρωτίστως, την επιβίωση. Όμως η πρώτιστη αυτή ανάγκη διαμεσολαβείται από τον πολιτισμό/κουλτούρα και επενδύεται με ποικίλες και διαφορετικές συμβολικές διαστάσεις, αντιλήψεις, αναπαραστάσεις, πρακτικές.

Τα αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα προσεγγίζονται τόσο ως υλικά όσο και ως άυλα, μέσα από μια διαρκή και έντονα λειτουργική πρακτική όσο και συμβολική χρήση τους με πολλαπλές πρακτικές, νοήματα, πίστεις, δοξασίες, πεποιθήσεις καθώς είναι παρόντα στον κύκλο της ζωής του ανθρώπου -στις διαβατήριες τελετές (γέννηση-γάμος-θάνατος)-, στον ετήσιο εορταστικό κύκλο με εθιμικές τελετουργικές πρακτικές, στα ήθη και έθιμα, στην καθημερινή και εορταστική κατανάλωση, στην καθημερινή και τελετουργική ρητορική, στον αφηγηματικό λόγο.

Η παραγωγή, η μεταποίηση/παρασκευή και κατανάλωση αγροδιατροφικών προϊόντων στον ελλαδικό χώρο τόσο ως καθημερινή πρακτική όσο και ως τελετουργική προσφορά εγγράφονται και ενσωματώνουν στοιχεία της μεγάλης (ορθόδοξης) παράδοσης και της μικρής (λαϊκής) παράδοσης.

Η τροφή και κατ' επέκταση η παραγωγή της εφόσον εμπεριέχει γνώσεις, πρακτικές, εμπειρίες, συναισθήματα που εκφράζονται ατομικά και συλλογικά δημιουργώντας κοινή ταυτότητα και «αίσθημα του συνανήκειν», και συν-κινήσεις, ενσωματώνει τον κοινωνικό και πολιτισμικό χώρο-χρόνο εντάσσεται αυτοδίκαια στην πολιτιστική κληρονομιά (υλική και άυλη).

Τα τοπικά διατροφικά συστήματα στηρίζονται στην εν-τόπια παραγωγή διατροφικών προϊόντων τα οποία μετασχηματίζονται μέσα από τη μαγειρική γνώση και τους κανόνες, τις νόρμες και τις πολιτισμικές συνήθειες σε τροφή και δια-τροφή δηλ. κατάλληλη για βρώση και για σκέψη, που εκφράζει τρόπους ταυτότητας και συνοχής της κοινωνίας, καταναλώνεται ατομικά και συλλογικά δημιουργώντας και συνέχοντας τον ιδιαίτερο τοπικό πολιτισμό.

Τα αγροδιατροφικά προϊόντα γνωρίζουν σήμερα ευρύτατη χρήση ως «παραδοσιακά» με ποικίλα και διαφορετικά χαρακτηριστικά και κριτήρια (τόπου, χρόνου, πολιτισμού, φυσικού περιβάλλοντος, προέλευσης πρώτων υλών, παραγωγής, μεταποίησης, χρήσης, ποιότητας κ.ά) ενσωματώνοντας πολιτισμικά χαρακτηριστικά και τεχνογνωσία τα οποία προκύπτουν ως αποτέλεσμα ιστορικών διαδικασιών και πολιτισμικών προσμείξεων με ιστορικό βάθος αλλά και καθημερινή παρουσία στην παραγωγή και κατανάλωση και αναγνωρίζονται ως στοιχεία της ελληνικής διατροφικής ταυτότητας.

Συρράκο